Wednesday, March 26, 2014

Растење и развивање на растенијата

За правилно развивање и растење на растенијата им се потребни повеќе неопходни фактори. Водата, почвата, минералните материи, атмосферата, сончевата светлина, оптималната температура и pH се основните фактори кои му се потребни на секое растение за растење.
1. Вода: Таа е еден од најнеопходните фактори потребен за растење на растението. Најголем дел од растенијта имаат потреба од оптимално количество вода за растење. Секое растение има сопствена потреба за вода. Некои растенија растат при суви атмосферски услови, додека на други им е потребна постојана влажност.
2. Почва: Почвата е еден од важните фактори за растење и опстанок на растението. Таа треба да има соодветна влага и правилен баланс на хранливите материи и на минералите. Различни видови растенија имаат потреба од различни почви и различен состав на почвата.
3. Сончева светлина: Светлината е главен извор за енергија на растенијата. Растенијата сами создаваат храна преку процесот на фотосинтеза, во кој атмосферскиот јаглерод диоксид се претвора во едноставни шеќери и притоа се користи енергија од сончевата светлина. Светлината може да се обезбеди со примена на природни или вештачки извори.
4. Топлина: Топлината на почвата како и топлината на атмосферата од околината имаат големо влијание врз растот на растенијата. Оптималната температура многу варира од вид до вид. Оптималната температура е потребна за сите процеси кај растенијата како: ’ртење, дишење, фотосинтеза, цветање и други.
5. Атмосфера: Во овој фактор се вклучени релативната влажност и јаглеродниот диоксид. Релативната влажност од 40‐60% е поволна за најголем дел од растенијата. На растенијата им е потребен јаглерод диоксид за создавање на шеќер преку процесот на фотосинтеза. Растенијата го користат кислородот за дишење, како и за некои други производи во фотосинтезата.
6. Минерални материи: Тие се познати како „храна на растенијата“. Тие се создаваат во почвата, се раствораат во водата и растението ги впива преку коренот. Хранливите материи кои им се потребни на растенијата за да опстанат се класифицирани во две групи: макроелементи и микроелементи. Азотот, калиумот и фосфорот се познати како примарни макроелементи, додека суфурот, калциумот и магнезиумот се означени како секундарни макроелементи. Бакарот, борот, кобалтот, хлорот, силициумот, цинкот, железото, молибденот и манганот се наречени микроелементи.

Thursday, January 2, 2014

Оценување на учениците



 Оценување на учениците

Оценувањето, една од најтешките задачи на наставникот, преку која треба да се валоризираат вештини и способности само во пет оценки, да се изврши себеоценување, како предавал и колку успеал да го пренесе знаењето што го владее. Објективноста, секојдневната тема и дилема на секој наставник при оценувањето на знаењето и успехот на учениците. Оценките не се само бројки, туку претставуваат огледало на ученикот, а и на наставникот. Оценките треба да говорат за знаењето, за заинтересираноста, за мотивираноста и за успехот на учениците за наставниот материјал. Исто така претставуваат слика за способноста на наставникот реално да ги оцени знаењето и трудот што ги вложил ученикот. Во градацијата од недоволен (1)  до одличен (5), треба да се содржат мерливите аспекти - знаење или незнаење, како и активноста на ученикот,  потоа разбраноста на материјалот, неговата примена во секојдневието. Сето тоа да се вкалапи во една единствена бројка е претешко, дури невозможно.  Невозможно е да нема влијание претходното напредување (стара слава), поведението, емотивни причини, мобингот и многу други влијанија. Оддамна воведовме формативното оценување кое се базира на правилно поставување прашања во текот на изучувањето на материјалот, самооценување, оценување од соученици, повратна информација за тековното учење, согледувајќи ги сите активности на ученикот. Воведување на екстерното тестирање не враќа кон сумативното оценување од кое малку се оддалечивме, а значи проценка на знаењата кога процесот на учење завршува и се добива крајна оценка за одреденo количество на изучениот материјал. И не само тоа, екстерното оценување значи проценка на препишувачките способности на ученикот, несовесноста на тестаторот како и други негативни особини кои настојуваме да ги отстраниме од образованието.



БРО - Критериуми за оценување на постигнувањата на учениците:

оценка доволен (2) - знаењата на ученикот се однесуваат на запомнување и репродуцирање, ученикот покажува одредени способности знаењето да го искаже со свои зборови и да го применува на наједноставни задачи.
оценка добар (3) - знаењата на ученикот, покрај тоа што се однесуваат на запомнување и репродуцирање, разбирање и сфаќање на наставните содржини, ученикот покажува способност за примена на знаењата за решавање на едноставни задачи.
оценка многу добар четири (4) - знаењата на ученикот се однесуваат на поцелосно запомнување и репродуцирање, разбирање и сфаќање на наставните содржини. Исто така, ученикот покажува способност за примена на знаењата за решавање задачи од познати и нови елементи, како и способност за средување и комбинирање елементи во нови целини.
оценка одличен (5) - знаењата на ученикот се над 90 % од содржините од наставната програма на ниво на запомнување, репродуцирање, сфаќање и разбирање. Ученикот може да ги применува знаењата за решавање на задачи со познати и нови елементи. Исто така, ученикот може да средува, комбинира елементи во нови цели и да покажува способност за вреднување на оправданост или научност на некое тврдење.


Wednesday, December 11, 2013

Семинар - Безбедноста и здравјето при работа, Мобинг

Иако денес се запознавме, во 2007 година, Собранието на Република Македонија го донесе Законот за безбедност и здравје при работа. Со овој закон се утврдуваат мерките за безбедност и здравје при рaбота, обврските на работодавачот и правата и обврските на вработените од областа на безбедноста и здравјето при работа.
 II - дел од семинарот, МОБИНГ, ќе го посетам утре. Премногу нови податоци, а и онаа: - Сепак сме Македонија - ме збуни. Дали законите се носат поради закони или да се спроведуваат и почитуваат?

Подготовка за утре:

ШТО Е МОБИНГ?

По дефиниција мобинг е притисок врз вработените, или психолошки терор на работното место. Се состои во непријателска и неетичка комуникација, најчесто врз поединец, кој е ставен во состојба на беспомошност, без можност да се брани. Состојбата може да се одреди и како систематска и организирана кампања, со цел одредено лице да се избрка од работа.
Според други аналитичари мобингот е специфичен облик на однесување на работното место, со кое едно лице или група систематски и морално злоставуваат и понижуваат друго лице, со цел загрозување не неговиот углед, чест, човечко достоинство и интегритет, се до елиминација од работното место. Таквите активности се одвиваат најмалку еднаш неделно во тек на шест месеци.
Феноменот е релативно нов, за него почна да се зборува во деведесеттите години, но забележливо е дека се повеќе станува актуелен. Причина повеќе е економската криза, која во некоја рака оди во прилог на работодавачите. Тие сега имаат готово алиби да го намалат бројот на вработените.
Постојат две генерални причини за појавата на мобингот. На прво место се технолошките промени, кои бараат помалку работна сила. Новите машини ги опслужуваат помал број луѓе и одеднаш работодавачот има вишок вработени. На второ место се социјалните програми, или законите кои ги штитат работниците. За капиталот трудовото законодавство се еден вид окови што не можат лесно да се скршат. Директно врачениот отказ може да значи тужба на суд, неизвесна пресуда, можна отштета и непотребно публицирање на случајот во јавноста. Затоа за капиталот мобингот е поелегантно решение – работникот треба да се малтретира се додека самиот не си отиде.
Изразот е инаку кованица од два англиски збора: моб, што значи бараба, неранимајко, и мобиш, што значи грубо, простачки, вулгарно. Зборовите се сосем прикладни, затоа што од морален аспект мобингот е враќање кон дивјаштвото и кон животинскиот морал.

Monday, August 12, 2013

СИНА ПЛАНЕТА

Денот на водите 2010

Астронаутите од вселената планетата Земја ја гледаат сино обоена. Тоа е поради водата со која се покриени три четвртини од земјината површина. Иако ја има во изобилство само 1 % од водата на планетата Земја се користи за пиење, капење и перење.

Во водата е создаден животот и без неа би го снемало и животот на планетата Земја. Потребна му е на човекот, на животните и на растенијата.

Поточињата, реките, езерата содржат големи количества питка вода, која од ден на ден се повеќе ја загадуваме и ја правиме неупотребива за пиење . Природата и човекот се натпреваруваат, кој е побрз, природата во обновувањето на питките извори вода,а човекот во загадувањето на водата. Кога сончевите зраци ја загреваат водната површина, растенијата, почвата, водата од нив испарува и се претвора во пареа која се крева во погорните слоеви од атмосферата. Сета вода од Сината планета се движи во затворен циклус. Таму се среќава со студениот воздух кој ја лади, таа се кондензира и се создаваат облаци. Ситните капки на кондензираната вода се соединуваат во поголеми капки кои повторно паѓаат и се враќаат на површината на Земјата во форма на дожд, снег или град.

Кога ќе се врати на Земјата еден дел повторно испарува, еден дел се впива во почвата, а еден дел оди во реките, езерата и морињата. Оваа нејзино кружење се случува непрестано и овозможува да се одржува рамнотежа на количествата на вода на површината на Земјата и во нејзината атмосфера. Растенијата од почвата ја зимаат водата во која се растворени минералните материи и создаваат храна. Растенијата се фабрики на храна за сите живи суштества на планетата Земја. Само од вода и јаглероден диоксид произведуваат храна и овозможуваат живот за сите.

Што правиме ние, едни од најмладите суштества, создадени на оваа планета?

Сината убавица постои многу порано пред да се појави првиот човек. Тој човек е единствениот што во толку кус временски период успеал да влијае на изгледот и на природните циклуси на оваа наша единствена планета.

Свесно ја загадува водата, почвата, воздухот , нанесувајќи огромни штети и неизлечиви рани, надевајќи се дека Сината планета ќе се самоизлечи. Но не бидува така. Нејзините сили се при крај.

Ако не се освестиме и почнеме да работиме да ја отстраниме направената штета, ќе не снема. Ќе ја снема Сината убавица, а со тоа ќе не снема и нас, оти и ние сме нејзиниот дел.

Што треба да правиме?

1. Да пошумуваме. Дрвјата се филтри за прочистување на воздухот и на водата. Тие се извор на храна и дом за многу животни. Ако не садиме дрвја, а постоечките ги сечеме ќе нема кој да ги впива обилните дождови и често ќе имаме поплави и штети, ќе бидеме гладни и без домови.

2. Да не ги фрламе отпадоците на улица, плажа, планина, клозетска шоља. Сите тие отпадоци , когаш – тогаш доаѓаат до рeчните корита, а преку нив до морињата. Реката ќе го однесе отпадот до морето и таму ќе се собира во огромна депонија, зошто морето не тече и нема на кого да го предаде. Често водните животни го голтат отпадоците мислејќи дака се храна и се задушуваат. На таков начин завршиле многу морски желки кои денес се многу ретки и изумираат.

Како водата влијае на нашето здравје?

Знаеме дека без вода нема живот.

Среќни сме што имаме чиста и здрава вода во изобилство. Но до кога?

Во Африка и Азија три четвртини од населението немаат чиста вода за пиење. Околу 5000000 луѓе умираат секоја година од болести што се пренесуват со загадена вода.

Околу 80 % од сите болести се случуваат поради нечиста вода за пиење. Мораме да ги сочуваме нашите извори, зарад и нашето здравје и заради идните поколенија.

Што сторивме досега?

Штедиме вода, садиме растенија, рециклираме, употребуваме повторно. Се трудиме на разни начини да влијаеме на помладите и на повозрасните истото да го прават ( организираме кампањи, изработуваме брошури, соработуваме со медиумите и многу др.

Како го одбележиме Денот на водите?

Сите членови на клубот Млади истражувачи поднесоа кусо известување за тоа што сториле од септември 2009 год. до денес.

Своите активности ги претставија преку презентации, постери и брошури.

Балетската група изведе неколку музички точки  од најновиот репертоар.

Организираме трка на еко - автомобили, а победниците ги наградивме со највкусните ресенски јаболки.

Изведовме акција во собирањето на пластичните шишиња и собравме повеќе џамбо кеси. Сите активности ги документиравме.

ОУ “Димитар Миладинов”
Општина Центар - Скопје Македонија